Sake là loại cây ăn quả quen thuộc tại các tỉnh miền Nam nước ta. Hầu hết trước mỗi nhà đều trồng ít nhất 1 cây để vừa lấy bóng mát, vừa cho quả để chế biến ra nhiều món ăn thơm ngon. Tuy nhiên, loại cây sa ke này lại khá lạ với người miền Bắc. Hãy cùng Khu Vườn Xanh tìm hiểu về loài cây độc đáo, đa năng trong bài viết này nhé!
Đặc điểm cây Sake
Cây sa kê hay còn được gọi là cây sake hay cây bánh mì, có tên khoa học là Artocarpus altilis. Đây là giống cây thân gỗ, có chiều cao trung bình từ 12-18m. Phần nhựa mủ của cây màu trắng sữa, phần thân tạo thành tán rộng và dài, được dùng chủ yếu để làm cây ăn quả và làm cây bóng mát trước hiên nhà
Nguồn gốc giống Sa ke được tìm thấy đầu tiên ở Malaysia và các đảo khu vực Thái Bình Dương. Nhưng hiện nay, loại cây này đã có mặt tại nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Miền Nam của Việt Nam.
Đặc điểm hình thái
Sake là giống cây ăn quả độc đáo nổi tiếng khu vực các tỉnh thành phía Nam, hầu hết người dân các tỉnh thành phía Nam đều biết đết loại cây này. Bạn có thể dễ dàng nhận biết qua những đặc điểm hình thái nổi bật như:
- Phần thân: Thuộc loài thân gỗ, cao trung bình từ 15 - 20m, cành thường mọc ngang và tạo thành tán rộng. Cây có nhựa mủ màu trắng như sữa.
- Phần lá: Lá sa kê có kích thước lớn, phiến lá rộng từ 10 - 15cm, dài từ 30 - 50cm. Mặt trên của lá có màu xanh bóng, mặt bên dưới nhám.
- Phần hoa: Hoa sa kê mọc thành cụm gồm cả hoa đực và hoa cái. Cụm hoa đực có hình đuôi sóc, cụm hoa cái hình cầu.
- Phần quả: Quả sa kê thoạt nhìn qua khá giống quả mít nhưng nhìn kỹ thì bề mặt lại không có gai. Quả có màu xanh lá nhạt, thịt màu trắng, không có hạt. Khi chế biến thành các món ăn, thịt quả rất thơm, bùi, mềm bở hấp dẫn.
Mùa sake tháng mấy?
Hiện tại sake đang bước vào những ngày đầu mùa, thời điểm chính vụ chừng tháng 7 đến tháng 10 hằng năm. Loài quả này có ở miền Tây, mỗi năm một lần cứ khoảng cuối tháng 4 dương lịch là những trái sa kê đầu mùa bắt đầu chín, được các tiểu thương bán nhiều trên chợ mạng hay vận chuyển ra Hà Nội với giá cả khá bình dân.
Phân loại giống cây Sa kê
Hiện nay, giống sa kê trồng ở Việt Nam được chia thành 2 loại là sake có hạt và sake không có hạt. Tuy nhiên, loại phổ biến hơn cả là loại không hạt, chúng được nhiều gia đình chọn trồng trước nhà để làm bóng mát và lấy quả. Ngoài ra chúng còn được phân loại theo các đặc điểm sinh thái như lá, kích thước quả và thời gian chế biến thành các loại như sau:
Sake Aravei
Giống sake Aravei cho trái có kích thước từ 15 – 35cm, phần vỏ ngoài có màu vàng hoặc xanh lục, có nhiều gai nhưng sẽ rụng khi quả chín và có hạt bên trong. Quả Sake Aravei màu vàng là 1 trong những loại có hương vị thơm ngon nhất được nhiều người ưa chuộng và không tốn nhiều thời gian khi chế biến.
Sake Havana
Giống sake Havana cũng thuộc loại có hạt, quả có hương thơm hấp dẫn và mùi vị ngọt ngào nhưng lại rất dễ hỏng và không bảo quản được lâu dài, vì vậy khi trái chín cần phải được sử dụng ngay trong vài ngày. Sake Havana là loại dễ dàng chế biến nhất, giúp tiết kiệm được thời gian và được xem là 1 trong những trái cây được người tiêu dùng ưa thích.
Sake Maohi
Giống sake Maohi là loại mọc phổ biến tại các nước Trung Đông, trái Maohi có hình dạng bên ngoài hình tròn và nhỏ hơn so với những loại còn lại, tuy vậy nó vẫn rất dày thịt bên trong. Điểm nhấn chính là mùi hương thơm nức hấp dẫn, kết cấu thịt bên trong mềm mịn. Nhược điểm chính là thời gian chế biến của loại Maohi này lại chậm hơn hẳn các quả thông thường.
Sake Paea
Kích thước quả lớn, có hạt bên trong, chiều dài có thể dài tới 30cm và được trồng chủ yếu bằng cách gieo hạt. Thịt Paea có màu vàng tươi đẹp mắt và hương vị thơm ngon. Thời gian chế biến loại này khá lâu, phải nấu trên 1 giờ và nhiệt độ đều thì mới chín, khi chín thịt bên trong sẽ tự động bong ra.
Sake Pucro
Được coi là TOP 1 trong những loại sake được đánh giá cao và ngon nhất. Hình dáng Sake Purco có màu vàng xanh, thịt vàng mịn và hơi thô cứng nhưng lại nấu rất nhanh và cho hương vị thơm ngon.
Lợi ích tuyệt vời từ trái Sake
Theo các nghiên cứu, thành phần dinh dưỡng trong 100g thịt quả sa ke có chứa dồi dào các chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe bao gồm: Lượng calorie: 103, Carbohydrate: 12g, Protein: 1.07g, Chất béo: 0.2g, Folate: 14μg, Niacin: 0.9mg, Thiamin: 0.11mg, Natri: 2mg, Kali: 490mg, Canxi: 17mg, Sắt: 0.54mg, Kẽm: 0.12mg, Riboflavin: 0.03mg, Vitamin C: 29mg, Vitamin E: 0.1mg
Nhờ các chất dinh dưỡng có trong quả sa ke mà chúng mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe như: Giúp kiểm soát lượng đường huyết, Duy trì huyết áp ổn định, Ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng, Hỗ trợ ngủ ngon, Cải thiện hoạt động của não bộ, Tốt cho bà bầu và thai nhi, Nạp năng lượng tức thì cho cơ thể.
Tác dụng chữa bệnh
Không chỉ được trồng để lấy bóng mát và lấy quả, cây sa kê còn được dùng trong rất nhiều vị thuốc. Mỗi bộ phận của cây đều có thể được dùng để chữa nhiều bệnh như:
- Lá: Lá sa kê được sử dụng để giúp lợi tiểu, tiêu viêm, tiêu độc, trị mụn nhọt, nhiễm trùng, chữa vàng da do viêm gan.
- Rễ: Rễ sa kê giúp trị ho hen, sát khuẩn và hỗ trợ chữa các bệnh về da.
- Vỏ: Vỏ cây sa kê được dùng để trị ghẻ lở.
- Nhựa: Nhựa sa kê giúp chữa tiêu chảy, bệnh lỵ, viêm da, bệnh chàm eczema và vảy nến.
Tác hại cần lưu ý
Tuy mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe nhưng nếu ăn quá nhiều thì quả sa kê có thể gây ra một số tác dụng ngoài mong muốn như: làm tăng nguy cơ chảy máu, gây hạ huyết áp khi kết hợp với một số loại thuốc, rối loạn hoạt động của dạ dày. Do đó bạn cần chú ý liều lượng sử dụng vừa đủ và tham khảo thêm ý kiến của bác sĩ khi dùng trong thời gian dài.
Trồng cây Sa kê trước nhà có tốt không?
Sake là giống cây thân gỗ cao có kích thước tán rộng sẽ tạo bóng mát, giúp không gian sống mát mẻ, gần gũi với thiên nhiên, kết hợp với lá to nên việc vệ sinh rất dễ dàng. Ngoài ra, như đã nói ở trên, các bộ phận của cây sa kê đều có nhiều lợi ích cho sức khỏe. Do đó trồng cây Sake trước nhà là lựa chọn tuyệt vời cho gia đình bạn, vừa có quả ăn làm thực phẩm, vừa làm cây bóng mát và còn là vị thuốc hữa bệnh nữa, thật tuyệt vời phải không nào.
Cây Sake có trồng được ở miền Bắc không?
Miền Nam được coi là vựa nông sản, trái cây của cả nước, trong đó rất nhiều cây ăn trái đặc sản của miền Nam được người dân cả nước ưa thích. Khí hậu và thời tiên miền Nam nắng quanh năm, rất phù hợp cho các loại cây ăn trái nhiệt đới và cây Sake cũng không ngoại lệ.
Theo chia sẻ của các kỹ sư nông nghiệp và các nhà vườn cây ăn trái được biết: Giống Sake có thể trồng được ở miền Bắc, tuy nhiên do điều kiện khí hậu ở miền Bắc không phù hợp, mùa hè quá nóng bức và mùa đông thì buốt giá nên khi trồng Sa Kê sẽ không cho năng suất cao. Ngoài ra trong quá trình trồng và chăm sóc nhiều khi còn dẫn tới hiện tượng chết cây do khí hậu không phù hợp và cây khó lòng thích ứng với môi trường khắc nghiệt.
Nếu có cơ hội bạn hãy trồng cây sake trước nhà xem mình có mát tay trồng được loại cây này không nhé, rất nhiều người đã trồng thử và thành công, mặc dù tỉ lệ đậu quả là không cao, bù lại bạn đã có cây bóng mát trước nhà và cũng khá có duyên khi trồng loại cây này rồi đấy.
Cách trồng và chăm sóc cây Sa kê
Sake là giống cây rất dễ trồng và chăm sóc. Tỉ lệ sinh trưởng của cây khá cao mà bạn không cần phải chăm sóc nhiều. Tuy nhiên để cây phát triển tốt, tán rộng, ra sai quả bạn cần chú ý tới các kỹ thuật trồng và chăm sóc sau đây:
- Chuẩn bị đất trồng: Sa kê có thể trồng được trên nhiều loại đất, kể cả đất nhiễm mặn, nhiễm phèn. Bạn đào hố kích thước 50 x 50 x 50cm rồi bón lót phân chuồng hoai mục, vỏ trấu, xơ dừa, vôi trắng,... trước khi trồng cây từ 7 - 10 ngày.
- Chọn cây giống: Bạn chọn cây giống sa kê tùy vào nhu cầu hoặc sở thích. Nên chọn cây giống khỏe mạnh, không sâu bệnh để đảm bảo cây sinh trưởng tốt.
- Cách trồng: Bạn rạch bỏ bầu ni lông, đặt cây con vào giữa hố đã chuẩn bị từ trước, lấp đất kín bầu đất và nén chặt xung quanh. Có thể cắm cọc và buộc giữ cây để tránh gió lay gốc. Sau đó, tưới đẫm nước cho cây và duy trì tưới liên tục trong 2 tuần đầu để cây nhanh bén rễ.
- Tưới nước: Sau khi trồng, bạn cần chú ý nên tưới nước thường xuyên. Sau khi cây phát triển, chỉ cần tưới 2 - 3 lần/tuần vào mùa khô.
- Bón phân: Sau khoảng 1 tháng trồng cây thì bạn có thể bón phân hữu cơ hoặc phân NPK để cây sinh trưởng tốt. Sau 2 - 3 tháng lại bón một đợt để đảm bảo luôn cung cấp đủ dinh dưỡng cho cây.
- Làm cỏ: Thường xuyên làm cỏ ở gốc cây, kết hợp vun xới gốc 2 - 3 lần/năm, tránh để cỏ dại mọc quanh gây mất thẩm mỹ và ăn hết dinh dưỡng của cây.
- Tỉa cành: Hàng năm cần kiểm tra, nếu cành khô, héo, sâu bệnh thì bạn nên cắt bỏ.
- Thu hoạch: Khi thấy các mắt quả sake đã căng, quả già nhưng chưa chín thì bạn có thể thu hoạch. Lưu ý khi thu hoạch, không để quả rơi xuống nền để tránh dập nát.
Cây Sake giá bao nhiêu và ở đâu?
Hiện nay, cây giống sakê được bán tại rất nhiều vườn ươm. Để mua giống cây này, bạn có thể liên hệ Khu Vườn Xanh để được đội ngũ chuyên gia tư vấn cách chọn cây đạt chuẩn cũng như kỹ thuật trồng và chăm sóc cây tốt nhất.
Như vậy, bài viết đã mang đến cho bạn các thông tin cần thiết về cây Sake. Nếu bạn đang băn khoăn về loại cây trồng trước nhà thì Sake là lựa chọn vô cùng tuyệt vời. Nếu còn thắc mắc, bạn hãy để lại câu hỏi phía dưới bài viết để được tư vấn chi tiết. Đừng quên nhấn Like, Share và truy cập Khu Vườn Xanh mỗi ngày để cập nhật thêm thông tin, kiến thức về các loài hoa, cây cảnh khác bạn nhé.
