Cây Óc chó (Hồ đào, Hạch đào)

Từ lâu cây óc chó đã được biết tới là một giống cây mang lại nhiều công dụng tuyệt vời nhất là đối với sức khỏe nói chung. Tuy nhiên tại Việt Nam không phải ai cũng biết đến nó, vậy loại cây này có đặc điểm gì, công dụng ra sao và cách chăm sóc như thế nào là phù hợp nhất. Tất cả câu trả lời sẽ có trong bài viết dưới đây của Khu Vườn Xanh.

Đặc điểm cây Óc chó

Cây óc chó hay còn được gọi là cây lạc Tây, thường được dùng với  tên khoa học là Juglans regia L. Giống cây ăn quả này thuộc chi óc chó họ Juglandaceae và là loại quả dinh dưỡng bậc nhất hiện nay. Ban đầu, giống cây này có nguồn gốc ở khu vực Địa Trung Hải, một số địa điểm thuộc phía Đông Balkan, kéo dài qua dãy Himalaya. Tìm thấy cả ở phía Tây Nam của Trung Quốc, sau đó dần du nhập và phát triển mạnh mẽ ở các quốc gia Châu Âu.

Đặc điểm hình thái

Không quá khó để phân biệt cây oc cho, chúng có những đặc trưng riêng về hình thái. Bạn có thể nhận biết thông qua một số dấu hiệu chính như sau:

• Phần thân: Thân cây có kích thước tương đối lớn, trung bình một cây trưởng thành có thể cao tới 25 - 35m tùy khu vực cũng như điều kiện chăm sóc. Kích thước lớn nhất từng được ghi nhận có bán kính khoảng 2m. Vỏ cây sần sùi, khi già có thể tách thành lớp, màu xám tro hoặc nâu sẫm.
• Phần lá: Lá óc chó có thể dài tới 40cm, hình dạng lông chim và mọc so le với nhau. Trung bình một nhánh sẽ có từ 5 - 20 lá mọc thành chùm. Phần mặt lá nhẵn nhụi, gân giữa nổi rõ và có các gân con hình xương cá.
• Phần hoa: Hoa óc chó là loài đơn tính, khi nở có màu lục khá nhạt. Một chùm hoa sẽ dao động từ 4 - 6 bông, mật độ trên cây thưa. Được chia thành hoa đực và hoa cái với đặc điểm khác nhau, hoa đựng sẽ có đài dài giống đuôi sóc trong khi hoa cái phần nhị ngắn.
• Phần quả: Quả óc chó có kích thước trung bình, quả lớn từ 3 -4cm, quả nhỏ từ 2 - 3cm tùy loại. Khi còn non sẽ có màu xanh nhạt, hình tròn khi già chuyển màu sang nâu. Đặc trưng của loại quả này là rất cứng, phần hạt bên trong có hình dạng nhãn nheo giống não động vật (chó)

Khu vực trồng

Giống cây óc chó được trồng ở nhiều khu vực khác nhau trên toàn thế giới, trong đó phổ biến nhất là khu vực Bắc Mỹ và một số địa điểm thuộc Trung Quốc. Tại Việt Nam, cây được trồng chính ở miền Bắc, tại các tỉnh như Sapa, Hà Giang, Lào Cai. Bên cạnh đó cũng có một số vùng thuộc miền Nam trồng loại cây này và mang lại hiệu quả kinh tế ổn định.

Cây Óc chó có bao nhiêu loại?

Mỗi khu vực đều có cách phân chia cây óc chó khác nhau, tại Việt Nam giống cây này được sắp xếp thành 5 loại chính, bao gồm: óc chó rừng, óc chó đồng bằng, óc chó đỏ, óc chó đen và óc chó vàng

Óc chó rừng

Còn được gọi với tên gọi khác là óc chó nếp rừng được trồng phổ biến ở các tỉnh Tây Bắc như Hà Giang, Cao Bằng, Lai Châu. Đây là giống cây có kích thước lớn nhất, tán lá rộng, một cây trung bình có thể phát triển tối đa tới 35m. Thân cây rộng và có nhiều cành, nhánh, quả mọc theo chùm, mỗi chùm có từ 2 - 3 quả, vỏ rất cứng, khó bóc. Quả óc chó nếp rừng có kích thước khá nhỏ, chỉ bằng quả vải, quả nhãn to

Óc chó đồng bằng

Ở nhiều khu vực còn được gọi là quả sung dại vì phần ruột rất giống với quả sung. Óc chó đồng bằng là giống cây thân cỏ, mọc dại. Kích thước cây trung bình không lớn, đặc biệt phần quả tương đối nhỏ và không chứa nhiều giá trị dinh dưỡng như những loại khác.

Óc chó đỏ

Giống óc chó đỏ được lai tạo từ óc chó Anh và óc chó Ba Tư, lần đầu tiên xuất hiện ở Mỹ. Điểm khác biết của nó so với những giống cây khác chính là phần quả có lõi màu đỏ thay vì trắng như thông thường. Có độ thơm, béo và giá trị dinh dưỡng cao hơn.

Óc chó đen

Hương vị thơm ngon và đậm đà hơn, Óc chó đen là giống cây mọc hoang ở khu vực Bắc Mỹ, phần quả có kích thước trung bình, vỏ dày. Nhân bên trong có lớp màng màu đen, khi tách ra phần hạt trắng, có hương vị đậm đà và nhiều chất dinh dưỡng.

Óc chó vàng

Được trồng nhiều nhất ở các khu vực Châu Mỹ, Châu Âu và một phần của Trung Quốc. Phần nhân bên trong có màu vàng nhạt, khi tách ra có thịt màu trắng sữa. Thường được dùng làm món ăn hoặc làm sữa óc chó giúp tăng cường miễn dịch cho cơ thể.

Công dụng của cây óc chó

Công dụng chính của cây óc chó phải kể đến việc bảo vệ, tăng cường sức khỏe, hệ miễn dịch, trí não cho trẻ. Đồng thời có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh một cách hiệu quả, được sử dụng để chống gốc lại các gốc tự do, chống oxy hóa. Ngoài ra còn một số loại cây óc chó còn được sử dụng để lấy gỗ. Cả hai giống cây này đều đem lại giá trị kinh tế cao và ổn định cho người trồng.

Giá trị dinh dưỡng hạt Óc chó

Khi sử dụng hạt óc chó, câu hỏi thường được quan tâm  nhất là giá trị dinh dưỡng có trong hạt hay óc chó có bao nhiêu calo? Trên thực tế, óc chó có hàm lượng dinh dưỡng rất cao do đó thường được sử dụng để cải thiện tình trạng sức khỏe. Trung bình khoảng 50 gram óc chó sẽ có chứa: Protein 6,3 gram, Chất béo: 20,5 gram, Chất xơ: 3gram, Calo 200, Nước 5%...

Ngoài ra còn chứa nhiều dưỡng chất thiết yếu khác, điển hình nhất là omega - 3, omega - 6, axit folic, Photpho, vitamin nhóm B, E, Manga,... Từ đó hỗ trợ cung cấp vi chất tốt cho cơ thể của con người.

Tác dụng của hạt Óc chó

Nhờ chứa giá trị dinh dưỡng cũng như nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe, chính vì vậy ngày nay người ta thường dùng óc chó trong việc hỗ trợ điều trị trị tích cực các bệnh lý. Trong đó có:

• Trị hở van tim: Các chất dinh dưỡng có trong phần hạt có tác dụng tốt cho hệ thống tim mạch của con người, nhất là trong việc hỗ trợ điều trị hở van tim. Không chỉ giúp thuyên giảm bệnh lý mà còn có thể cung cấp hàm lượng chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể một cách hiệu quả.
• Điều trị bệnh lý xương khớp: Ăn hạt óc chó thường xuyên có thể giúp hỗ trợ điều trị các bệnh lý liên quan đến hệ cơ xương khớp. Giúp xương chắc khỏe, hạn chế tình trạng thoái hóa, thoát vị ở người già, ngăn ngừa trường hợp loãng xương ở người trẻ.
• Hỗ trợ giảm thiểu bệnh tiểu đường: Trong thành phần của hạt có chứa rất ít đường, chính vì vậy khi sử dụng loại quả này bạn có thể kiểm soát được lượng đường trong máu. Cải thiện được nồng độ insulin mà vẫn đảm bảo có đầy đủ năng lượng cần thiết trong ngày.
• Ngăn ngừa các bệnh lý ung thư: Một công dụng điều trị bệnh khác của cây là góp phần ngăn ngừa, đẩy lùi nhiều bệnh lý ung thư. Khi omega và axit alpha linolenic có trong hạt kết hợp với nhau sẽ ức chế sự phát triển hoặc lây lan của các tế bào ung thư. Do đó nó thường được sử dụng cho những bệnh nhân đang điều trị hoặc những người muốn phòng ngừa ung thư.

Bài thuốc nam từ cây Óc chó

Một trong số những công dụng phổ biến nhất của cây óc chó là được sử dụng như một vị thuốc nam. Những bài thuốc thông dụng mang lại hiệu quả cao nhất phải kể đến như:

• Bài thuốc trị hở van tim: Bạn cần chuẩn bị lá óc chó, hẹ tươi sau đó đem đi giã riêng  lấy nước bỏ bã. Phơi nước của hai loại này trong đêm, đến 12 giờ có thể uống riêng chúng, mỗi tuần sử dụng hai lần.
• Bài thuốc trị khó ngủ: Kết hợp óc chó và hạnh nhân, gừng tươi, đem giã nát và trộn đều. Sau đó vo viên và sử dụng 1 - 2 viên trước khi đi ngủ, dùng liên tục hàng ngày trong vòng 1 tháng.
• Chữa hen suyễn: Hen suyễn ở người cao tuổi có thể được điều trị một cách hiệu quả thông qua việc sử dụng hạt óc chó. Nấu cháo hoặc giã hạt óc chó lấy nước để dùng hàng ngày trong vòng 1 - 2 tuần.

Phân biệt cây óc chó miền Nam và cây gỗ Óc chó

Giữa óc chó miền Nam và cây gỗ óc chó có sự khác biệt rất lớn, hầu như không thể nhầm lẫn giữa hai loại này với nhau. Một số dấu hiệu nhận biết bạn có thể tham khảo dưới đây:

Cách nhân giống cây Óc chó

Phương pháp nhân giống tối ưu nhất hiện nay là ghép cành, với cách làm này sẽ cho ra được cây có quả to, sai và phù hợp với điều kiện khí hậu Việt Nam. Các bước tiến hành như sau:

• Bước 1: Chọn giống cây ghép thích hợp, nên chọn cây mẹ có quả sai, to, ít sâu bệnh để khi ghép cây tỉ lệ thành công cao hơn.
• Bước 2: Cắt một vết tách ở vỏ gốc ghép sau đó tách qua phần tâm một khoảng 5 - 7cm. Sau đó cho chồi ghép vào mỗi đầu của gốc ghép.
• Bước 3: Dùng sáp ghép cố định khu vực ghép cành sau đó thường xuyên quan sát, cung cấp dinh dưỡng đầy đủ.
• Bước 4: Khi cây bắt đầu phát triển có thể tách bầu và đem đi trồng như bình thường.

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây Óc chó

Tại Việt Nam, một số vùng có khí hậu thích hợp để trồng giống cây này, tuy nhiên cần phải có kỹ thuật chăm sóc thích hợp thì cây mới cho trái sai, hiệu quả tốt.

• Đất trồng: Đất trồng cần có độ pH thích hợp, nếu không cây sẽ không phát triển và ra trái. Độ pH phù hợp nhất là 7 đồng thời phải đảm bảo độ thoát nước tốt cũng như có đầy đủ chất dinh dưỡng.
• Chọn giống: Chọn những cây giống có chiều cao trên 80cm, hơi hóa gỗ, khỏe mạnh, phần lá vừa phải, không quá già. Bạn có thể tự tiến hành ghép cây hoặc chiết cành bên cạnh đó cũng có thể mua từ cửa hàng giống.
• Thời điểm trồng: Thời kỳ phát triển tốt nhất vào đầu thu hoặc đầu xuân, khi thời tiết không quá nóng. Đồng thời có mưa nhỏ rất thích hợp cho cây nhanh chóng ổn định và phát triển.
• Trồng cây: Khi trồng bạn nên chú ý đào hố phù hợp, kích thước hố khoảng 50x50x50cm. Dưới hố bón lót phân chuồng, sau đó dỡ bầu cây và đặt vào chính giữa, lấp kín đất hết phần rễ. Sau đó tưới nước thường xuyên để giúp cây nhanh thích ứng.
• Tưới nước: Cần tưới nhiều nước để có thể phát triển một cách khỏe mạnh. Hàng tuần nên tưới ít nhất từ 2 - 3 lần, ngoài ra có thể điều chỉnh tần suất dựa vào điều kiện thời tiết và giai đoạn phát triển của cây.
• Phân bón: Bón phân định kỳ hàng tháng, nên sử dụng các loại phân chuồng ủ hoai hoặc các giống phân NPK, Kali phù hợp. Đặc biệt là vào thời điểm cây đang chuẩn bị ra hoa, kết trái.
• Dọn cỏ: Nhỏ sạch cỏ dại xung quanh khu vực trồng cây óc chó để tránh làm ảnh hưởng tới khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cây. Mỗi tháng nên dọn ít nhất 1 lần, đảm bảo quanh gốc luôn sạch sẽ.
• Điều trị sâu bệnh: Trong quá trình trồng, cây óc chó hầu như không có sâu bệnh, do đó bạn không cần quá lo lắng. Nếu gặp phải trường hợp cây bị sâu, có thể sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật theo hướng dẫn.

Giá bán quả/ cây Óc chó

Mức giá hạt và cây giống Óc chó rất đa dạng trên thị trường, chủ yếu căn cứ vào nguồn gốc để phân loại. Một số thông tin bạn có thể tham khảo như sau:

• Quả óc chó Việt: Mức giá dao động từ 150.000 - 250.000 đồng/kg.
• Óc chó nhập khẩu: Mức giá trong khoảng 300.000 - 450.000 đồng/kg.
• Óc chó chế biến sẵn: Mức giá từ 500.000 - 700.000 đồng/kg.
• Cây giống óc chó: Chi phí dao động từ 70.000 - 150.000 đồng/cây.

Bạn có thể chọn mua cây giống ở hầu hết các cửa hàng cây giống, các trang website bán cây giống cũng như các sàn thương mại điện tử. Ngoài ra nếu có thời gian bạn nên chọn mua cây ở các vườn ươm để có chất lượng tốt nhất, đảm bảo giống cây cho năng suất và hiệu quả cao.

Óc chó không chỉ là một thực phẩm có thể chế biến thành nhiều món ngon mà còn có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh cũng như tăng cường sức khỏe một cách hiệu quả. Hy vọng những thông tin Khu Vườn Xanh chia sẻ trong bài viết trên có thể mang lại nhiều kiến thức bổ ích cho bạn đọc.